السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

230

تفسير الميزان ( فارسي )

و از هود ( ع ) حكايت كرده كه به قوم خود فرمود : « أتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ ، وَتَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ ، وَإِذا بَطَشْتُمْ بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ » « 1 » . و از صالح ( ع ) حكايت كرده كه به قوم خود فرمود : « فَاتَّقُوا اللَّه وَأَطِيعُونِ ، وَلا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ ، الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الأَرْضِ وَلا يُصْلِحُونَ » « 2 » . چه كسى مىتواند منكر اين سخن ما باشد ، با اينكه موسى ( ع ) ( پيامبر اولوا العزم ) را مىبينيم كه در دفاع از بنى اسرائيل به معارضه با فرعون و روش جائرانه او قيام كرده ، و قبل از او ابراهيم ( ع ) را مىبينيم كه به معارضه با نمرود برمىخيزد ، و بعد از او عيسى بن مريم ( ع ) و ساير انبيا را مىبينيم كه هر يك عليه خود سران عصر خود قيام نموده و سيره ظالمانه سلاطين و عظماى عصر خود را تقبيح نموده و مردم را از اطاعت مفسدين و پيروى طاغيان بر حذر مىداشتند . تا اينجا اشاراتى بود كه به سيره انبياى قبل از اسلام نموديم ، و اما پيامبر اسلام و كتاب مقدسش قرآن كريم ، در رابطه به دعوتش به سرپيچى از اطاعت مفسدين ، و نپذيرفتن ذلت و نيز اخبارى كه از عاقبت امر ظلم و فساد و عدوان و طغيان داده بر كسى پوشيده نيست . از آن جمله در باره قوم عاد و ثمود و فرعون فرموده : « ألَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ ، الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُها فِي الْبِلادِ ، وَثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ ، وَفِرْعَوْنَ ذِي الأَوْتادِ ، الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ ، فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسادَ ، فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذابٍ ، إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ » « 3 » . و از اين قبيل آيات كه در قرآن كريم بسيار است . و اما ملك ( بضمه ميم ) كه گفتيم آن نيز از اعتباراتى است كه مجتمع انسانى هيچگاه

--> ( 1 ) چرا در هر مكانى به بيهودگى نشانى بنا مىكنيد ، و آب گيرها مىسازيد ، مگر جاودانه زنده خواهيد بود ، و در هنگام سختگيرى چون ستمگران سخت مىگيريد ( سوره شعراء آيه 130 ) . ( 2 ) از خدا بترسيد ، و مرا اطاعت كنيد ، و امر اسرافگران را گردن ننهيد ، اسرافگرانى كه در زمين فساد مىكنند ، و اصلاح نمىكنند ( سوره شعراء آيه 157 ) . ( 3 ) مگر نديدى كه پروردگارت با عاد با آن بناى ستوندار كه نظير آن در هيچ شهرى ساخته نشده بود و با فرعون كه مردم را با ميخ ، به ديوار مىكوبيد و با آنان كه در شهرها طغيان كردند و در آنها فساد راه انداختند چه كرد ؟ آرى پروردگارت تازيانه عذاب بر سر آنان فرود آورد ، همانا پروردگارت در كمين ستمگران است ( سوره فجر آيه 14 ) .